X
تبلیغات
محيط زيست و آثارباستانی استان ایلام

محيط زيست و آثارباستانی استان ایلام
استان ایـــلام دارای مـــنابع طبیعی فراوان و متنوع و آثـــار باستانی کهن می باشد
قالب وبلاگ
لینک دوستان

به نام یزدان

از سیروان تا شیروان

سیروان باستانی ؛ برباد رفته ی استانی !؟!

سيروان باستاني

 بناهای شهری سیروان باستان ؛ چرا ... ؟!؟

 

شهرستان شیروان چرداول در شمال شرقی استان ایلام قرار دارد و شامل دو بخش عمده ؛ یعنی «شیروان» و «چرداول» می باشد . هرچند از نظر تقسیمات کشوری این شهرستان از بخش های شیروان چرداول و هلیلان تشکیل شده است . (محمودیان ، 1379 ، 78)

مرکز بخش شیروان شهر لومار است ولی مرکز شهرستان شیروان چرداول شهر سرآبله می باشد . مساحت بخش شیروان 648000 کیلومترمربع و جمعیت آن طبق آخرین آمار سرشماری در سال 1385 بالغ بر 17741 نفر بوده است . این بخش دارای 65 روستا و 3 دهستان می باشد . (شهرداری لومار)

کوه های لنه [leneh] و چرمین [charmin] بخش های شیروان و چرداول را از هم جدا کرده اند . رود بزرگ و پرآب سیمره که از ناحیه ی کوهستانی الوند در استان همدان سرچشمه گرفته ، پس از پیمودن مسافتی از شرق این شهرستان می گذرد . رود بزرگ و پرآب سیمره مرز طبیعی شهرستان شیروان چرداول را با استان لرستان تشکیل می دهد .

سيروان باستاني

 بناهای شهری سیروان باستان ؛ چرا ... ؟!؟

 

آب فراوان حاصل از انباشت نزولات جوی در کوهستان سرسبز و سخت گذر سیوان که در شهر باستانی سیروان (روستای سراب کلان امروزی) جوشان می گردد رودخانه ای را به وجود آورده که با نام شیروان معروف است و به طول 7 کیلومتر در منطقه جریان یافته و به رودخانه ی سیمره می پیوندد .

همه نیک می دانیم که یکی از علل عمده و اصلی پیدایش تمدن ها وجود آب بوده است ؛ منطقه ی شیروان به دلیل شرایط جغرافیایی خاص و به ویژه منابع آب ، در طول ادوار تاریخی دارای موقعیت مناسب برای زندگی اجتماعی مردم بوده است . وجود آثار متعدد از سکونت گاه ها ، قلعه ها و محوطه های باستانی دلیلی بر این ادعاست . (محمودیان ، 1379 ، 78)

ü      معرفی اجمالی روستای سراب کلان :

این روستای زیبا از یک طرف دارای چشمه ی آبی می باشد که از لحاظ زلالی و پاکی حرف نخست را در شهرستان شیروان چرداول می زند . گذشته از این چشمه چون روستا در قرن های گذشته محل زندگی پادشاهان ساسانی و به ویژه انوشیروان بوده است ! خرابه هایی به جا مانده که در زبان محلی به آن ها (که لگ) [kaleg] می گویند . به همین دلیل نام این روستا سراب کلان نهاده اند . (که لگ) به معنای خرابه است .

روستای سراب کلان به دلیل گوناگونی اقوامی که در آن زندگی می کنند به 72 ملت معروف است ! (اقوام کورد ، لر و عرب) .

آب تمامی مزارع منطقه از روستای سراب کلان تا روستای ورگچ از چشمه ای که به رودخانه ی شیروان معروف است تامین می شود .

جاذبه های تاریخی – باستانی و طبیعی منطقه ی شیروان ؛

·         آثارباستانی منطقه ی شیروان :

مهم ترین اثر تاریخی – باستانی منطقه ی شیروان ؛ شهر باستانی سیروان است که در روستای سراب کلان قرار دارد . این شهر مرکز ایالت ماسبذان بوده و استحکامات طبیعی و موقعیت جغرافیایی مهمی داشته و تا قرن 4 هجری موقعیت سیاسی ، جغرافیایی و شهری خود را حفظ کرده است و یکی از تفرج گاه های شاهان ساسانی و به ویژه انوشیروان بوده است . (اکبری ، 1386 ، 80)

امروز در سکوت ویرانه های این شهر می توان کیفیت شهرسازی و ذوق معماری دوره ی ساسانی را مورد بررسی قرار داد . (محمودیان ، 1379 ، 80)

بنا به گفته ی محققان و باستان شناسان ؛ این شهر در اثر زلزله ای که در قرن 4 هجری رخ داده به زیر زمین فرو رفته است و در حال حاضر به دلیل عدم توجه متولیان مربوط به آثارباستانی و ... به جز خرابه هایی که آن هم مردم ساکن روستا به عنوان کاه دان استفاده می کنند ، چیزی بر جای نمانده است که اگر این چنین پیش برویم در سال های آینده آثاری از شهر باستانی – تاریخی سیروان دیده نخواهد شد !؟!

سيروان باستاني

 بناهای شهری سیروان باستان ؛ چرا ... ؟!؟

 

« البته این فقط شهر باستانی سیروان نیست که مورد کم توجهی قرار گرفته است ؛ بلکه آثار باستانی – تاریخی زیادی در استان ایلام وجود دارد که حتی نامی از آن ها برده نمی شود ! آثاری که اگر به بررسی و شناسایی آن ها بپردازیم و آن ها را به گردشگران داخلی و خارجی معرفی کنیم گام بلندی را در جهت شکوفایی صنعت توریسم در استان برداشته ایم . این در حالی است که بیشتر کشورهای جهان امروزه دارای صنعت پویای توریسم هستند و حتی در ایران برخی استان ها تا حدودی در این کار موفق بوده اند و سالانه درآمد زیادی از صنعت گردشگری به دست می آورند .

استان ایلام دارای آثارباستانی بسیار کهنی است که متاسفانه خیلی کم مورد مطالعه قرار گرفته اند و بسیاری از این آثار به راحتی به تاراج رفته اند ! با جرات می توان گفت که تمدن ایلامیان به خاطر قدیمی بودنش هنوز به طور کامل شناخته نشده است و البته در بخش هایی از استان خوزستان مطالعات خوبی در این زمینه صورت گرفته است » . (علی کرمی ، 1389)

·         غارهای چهل ستون و بره زرد و محوطه های تاریخی گهواره :

در 500 متری قلعه ی هیزدر ، غار چهل ستون و در فاصله ی 5 کیلومتری آن غار بزرگ و شگفت انگیز بره زرد بر فراز کوه سیوان واقع شده است . در دامنه ی غار بره زرد محوطه ی تاریخی گهواره قرار دارد که دارای آثار دیوار و شبکه ی آب رسانی می باشد . (محمودیان ، 1379 ، 79)

·         غار بزرگ و شگفت انگیز بره زرد :

غار بره زرد

 ورودی غار کهن بره زرد (کناتاریکه) بر فراز کوه سیوان ؛ غار متروکه ی تاریخ

 

·         غار بره زرد يا کنا تاريكه ( کنانام ) : در ارتفاعات سيوان كوه بدره و در فاصله 35 كيلو متري  مسير ايلام به دره شهر قرار دارد . اين غار يك حو ضچه ي آبي ، پرده هاي سنگي ، صدها ستون و مجسمه استالاكتيتي و استالاگميتي دارد . تالارها ، چاه ها ، دهليزها و دالان هاي متعددي از لحظه ورود به غار تا عمق 350 متري نظر هر بيننده اي را به خود جلب مي كند . سردي هواي داخل غار موجب شده است كه در طول سال هيچ نوع جانوري در آن زندگي نكند ! ارتفاع بعضي از تالارهاي داخل غار به 12 متر مي رسد .

چشمه ی جوشان ؛ غار بره زرد

 چشمه ای جوشان در دل غار بره زرد !

 

دهانه ي ورودی غار آن قدر تنگ است که فقط یک نفر به صورت سینه خیز می تواند  عبور کند ! برای دستیابی به این غار باید یا از طریق جاده خاکی مله پنجاب به باریکاب که فقط خودروهای کوهستان رو و شاسی بلند می توانند رفت وآمد کنند و در مقصد یعنی باریکاب  ماشین پارک کنید و حدود ۴۵ دقیقه کوهنوردی به غار می رسید . مسیر دیگر همان جاده ایلام - دره شهر است که در روستای زیفل یا پاکل گراب پیاده می شوید و پس از حدود ۲ ساعت یا بیشتر کوهنوردی به غار بره زرد می رسید .

·         قلعه ی هیزدر  [hisder]  :

این قلعه ی سنگی در آبریز شرقی گردنه ی مله گون [melah gowen] بر فراز صخره ای ایجاد شده است .

·         تپه ی باستانی روستای گوراب :

این تپه ی باستانی که در میان زمین های کشاورزی آبی قرار گرفته است و شباهت اندکی به اهرام ثلاثه ی مصر دارد . این تپه که در زبان محلی به آن قلا [qella] می گویند ؛ درست در نقطه ی مقابل تپه ی باستانی روستای چگینی قرار دارد . بیشتر کسانی که این دو تپه ی باستانی دست ساز را مشاهده کرده اند این سخن را تصدیق می کنند که چه رازی بین این دو تپه وجود دارد که درست در نقطه ی مقابل هم واقع شده اند ؟! البته به دلیل عدم کاوش های باستان شناسی ؛ این راز هنوز سر به مهر مانده است و قدمت تاریخی این مکان ها تاکنون مشخص نشده است .

همان طور که پیش از این گفته شد ؛ منطقه ی شیروان به دلیل آب و هوای مناسب و وجود چشمه های فراوان ، دارای آثار باستانی – تاریخی زیادی است . به طوری که کمتر روستایی در این بخش پیدا می شود که آثار باستانی – تاریخی و یا اسلامی در آنم وجود نداشته باشد ولی متاسفانه مورد کم لطفی مسوولان و متولیان امر واقع شده است .

·         تپه ی باستانی روستای چگینی :

روستاي چگيني

 نمایی زیبا از روستای چگینی ؛ بخش شیروان

 

این تپه در شرق روستای چگینی و در مسیر جاده ی ارتباطی واقع شده است . این تپه ها بارها و بارها توسط قاچاقچیان عتیقه حفاری شده اند !؟ (چه کسی جواب گو است)؟!؟

روستای زیبای چگینی در یک روز برفی

 نمایی برفی از روستای زیبای چگینی ؛ بخش شیروان

 

این تپه در ارتفاع بلندتری نسبت به منازل مسکونی قرار دارد و همچون نگهبانی بردبار سال هاست استوار پاربرجای مانده است و با توجه به قدمت تاریخی آن چه رخدادهایی از مردمان نسل های مختلف این روستا در سینه ندارد .

·         تپه ی باستانی روستای بوژان :

این تپه نیز در زبان محلی به قلا [qella] معروف است و باز در خود آثاری از گذشتگان این منطقه به یادگار گذاشته است .

آثار طبیعی – گردشگری منطقه ی شیروان ؛

·         مجتمع قایقرانی تنگه ی سازبن [sazeben] سیمره در روستای ورگچ .

تنگه ي سازبن

 تفریگاه طبیعی تنگه ی سازبن ؛ رود پرآب سیمره ؛ بخش شیروان

 

·         باغ های مسیر جاده ی شهر لومار به روستاهای پایین دست .

·         کوه های لنه [leneh] درجنوب و بوژان در شمال منطقه .

·         دشت های هموار و مزارع بسیار زیبای برنج (شالی زار) .

نشاکاری برنج

 نشاکاری برنج

·         روستای کوهستانی بوژان :

باغ هاي روستاي بوژان

 باغ های روستای کوهستانی بوژان ؛ بخش شیروان

 

این روستا دارای چشمه ابی سرد که در زبان محلی به (کیه نی که و) به معنی چشمه ی آبی رنگ معروف است ، می باشد . باغ های فراوان انار و گردو و ... و استخرهای پرورش ماهی سردآبی قزل آلا و دیگر این که چشمه ای (کیه نی) که در تمام مدت سال در میان باغ های این روستا جاری است ؛ مکانی مناسب و آرام و دل انگیز برای هر مسافر خسته ای است که ساعتی چند در آن جا بیاساید .

کیه نی کو (چشمه ی آبی رنگ)

 کیه نی کو (چشمه ی آبی رنگ) ؛ شفاف و سرد و زیبا

·         ساحل رود سیمره .

سيمره ؛ عرب رودبار شيروان

 ساحل زیبای رود سیمره ؛ منطقه ی عرب رودبار ؛ بخش شیروان

·         منطقه ی عرب رودبار :

برداشت برنج

 برداشت برنج

 

این منطقه از شیروان که قلب تپنده ی کشاورزی بخش شیروان می باشد به دلیل وجود زمین های حاصل خیز و هموار و رود پرآب سیمره ، وجود جنگل های بلوط فراوان ، مزارع برنج (شالی زار) ، مزارع خیار و باغ های انار ؛ در تمام روزهای سال فرش سبز رنگ خود را فروتنانه زیر پای مهمانان گسترده است .

زیارتگاه های بخش شیروان :

·         امام زاده عباس :

امام زاده عباس

 امام زاده عباس ؛ ۵ کیلومتری شهر لومار

 

مرقد این امام زاده بر روی تپه ای مشرف بر رودخانه ی شیروان در 5 کیلومتری شهر لومار واقع شده است که از جمله بناهای تاریخی – اسلامی بخش شیروان است .

مزارع سرسبز و کوه های زیبای اطراف امام زاده ، زیباییش را صدچندان کرده است .

·         امام زاده حاجی حاضر :

امام زاده حاجي حاضر

 امام زاده حاجی حاضر ؛ روستای زیبای سراب کلان

 

مرقد این امام زاده در میان زمین های کشاورزی روستای سراب کلان واقع شده است . حرم آن در سال های گذشته بازسازی شده است .

·         امام زاده صورت بانو :

مرقد این امام زاده در روستای گوراب بنا شده است . البته این امام زاده نزدیک به یک سال است که بقعه ی آن ساخته شده است ! زیرا بر اثر تخریب حرم قبلی آن کمتر کسی از وجود این امام زاده خبر داشت و بر اساس روایتی که وجود دارد این امام زاده به خواب یکی از بزرگان محل آمده و از او خواسته تا حرم وی را درست کنند !

·         امام زاده سید علی :

مرقد این امام زاده در 2 کیلومتری شهر لومار و مشرف بر رود سیمره واقع شده است .

·         امام زاده عباس عرب رودبار :

امام زاده عباس عرب رودبار

 امام زاده عباس رودبار

 

مرقد این امام زاده در پایین دست منطقه ی شیروان موسوم به عرب رودبار احداث شده است .

·         امام زاده محمد باقر :

مرقد این امام زاده در پایین دست مسیر ایلام به شیروان در روستای سفیدخانی واقع است .

جاده ی برفی

 سفر به خیر ای گل که می روی با باد / از دیده می روی ولی نمی روی از یاد

 

آنچه گفته شد تنها گوشه ای از زیبایی های بخش شیروان بود و امید است در آینده ای نزدیک با سفر به شهرستان زیبای شیروان چرداول بهتر بتوانم از زیبایی های تمام نقاط شهرستان عکس و مطلب تهیه کنم .

Ø       با سپاس فراوان از گروه "دوستان زمين" و به ويژه خانم فادیا محمدی ، کارشناس جامعه شناسی به خاطر ارسال عکس ها و مطالب .

منابع و مآخذ :       

1)     فصل نامه ی فرهنگ ایلام

2)     مقاله ی شهر باستانی سیروان ، حبیب اله محمودیان ، تابستان 1379 ، چاپ دوم

3)     تاریخ ایلام از آغاز تا سقوط قاجاریه ، دکتر مرتضی اکبری ، 1386 ، چاپ اول

4)     نوشته های و عکس هایی از خانم فادیا محمدی ، کارشناس جامعه شناسی

5)     نوشته های علی کرمی ، کارشناس محیط زیست و مدیر وبلاگ

[ 89/11/16 ] [ 12:16 ] [ علی کرمی ؛ کارشناس محیط زیست ]
.: Weblog Themes By Pichak :.

استان ايـــلام

با سلام
به وبلاگ خودتون خوش آمدید!
من علي كرمي مهندس منابع طبیعی_محیط زیست هستم
هدفم از ساخت این وبلاگ آشنا کردن دوست داران طبیعت و تاریخ ایلام به جاذبه های طبیعی زیبا و بکر گردشگري استان و همین طور آثار باستانی این دیار کهن می باشد! البته سعي بر آن دارم كه مكان هايي را به شما معرفي كنم كه تاكنون حرفي از آن ها زده نشده است و براي همه ي گردشگران تازگي خاصي دارند . بنابراين روستاهاي استان را بهترين مكان ها مي دانم و با يك برنامه ريزي دقيق بر آنم كه روستاهاي زيباي استان و طبيعت آن ها را بيشتر به شما معرفي كنم .
استان ایلام در بین استان های زاگرس نشین به دلیل داشتن طبیعتی زیبا و منحصر به فرد ، به عروس زاگرس معروف است !
در این استان چهار فصل سال را می توان با هم مشاهده کرد!
باستان شناسان ایلام را به دلیل داشتن قلعه های فراوان که قدمت بیشتر آن ها مربوط به عهد ساسانیان است ، شهر هزار قلعه نامیده اند!
در آخر این که با بررسی بحران های زیست محیطی استان و همین طور نگاه ریزبینانه به عوامل تخریب محیط زیست استان سعی بر آن دارم تا با کمک کارشناسان رشته های مختلف به راهکارهای ایده آلی در راه همسوسازی توسعه با محیط زیست برسیم و ضمن داشتن اقتصادی پویا و پایدار ؛ محیط زیستی عاری از هرگونه آلودگی داشته باشیم و به الگوی توسعه ی پایدار برسیم .

*** تــــــــوجـــــــــــه ***
در اين جا از همه ي دوستان و به ويژه هم استاني هاي گرامي ام كه مي خواهند در باره ي زيبايي ها و مشكلات محيط زيست و آثارباستاني محل زندگي آن ها سخني به ميان آيد ؛ درخواست مي كنم كه دانسته هاي خود را درباره ي محيط زيست و آثارباستاني استان زيبايمان ايلام با نوشتن نام منبع و همين طور عكس هاي خود را با نوشتن نام مكان عكس و عكاس براي اينجانب ارسال كنند تا با نام خودتان در وبلاگ منتشر شود .

په روه ردي كوردم ايلام خاكه مه
خاكي گشت كوردان دل پاكه مه

(علی کرمی : مدیر وبلاگ)
امکانات وب
  • روزمره
  • پنس